Home Cover Story ​ทำความรู้จักกับนโยบายอัตราดอกเบี้ยติดลบ

​ทำความรู้จักกับนโยบายอัตราดอกเบี้ยติดลบ

ธนาคารกลางหลายประเทศ โดยเฉพาะประเทศยักษ์ใหญ่พากันลดดอกเบี้ย บางประเทศดอกเบี้ย “ติดลบ” ซึ่งนโยบายดังกล่าวมีทั้งผลดี-ผลเสีย และมีทั้งกลุ่มที่ได้ประโยชน์และเสียประโยชน์

นางสาวธนันธร มหาพรประจักษ์ ฝ่ายนโยบายการเงิน ธนาคารแห่งประเทศไทย เขียนบทความ “ทำความรู้จักกับนโยบายอัตราดอกเบี้ยติดลบ” เพื่ออธิบายอย่างย่อ ถึงผลดี-ผลเสีย และอะไรกำลังจะเกิดขึ้น มีประเด็นดังนี้

- Advertisement -

ในช่วงที่ผ่านมาเราคงเคยได้ยินว่าธนาคารกลางหลายแห่งหันมาใช้นโยบายอัตราดอกเบี้ยติดลบ จนอาจทำให้เกิดคำถามโดยว่านโยบายดอกเบี้ยติดลบคืออะไร และผลกระทบที่อาจตามมาจากนโยบายดังกล่าว บางขุนพรหมชวนคิดในวันนี้ จึงขอชวนท่านผู้อ่านทำความรู้จักกับนโยบายอัตราดอกเบี้ยติดลบค่ะ

อัตราดอกเบี้ยติดลบเริ่มต้นได้อย่างไร? ธนาคารกลางหลายประเทศได้ใช้อัตราดอกเบี้ยติดลบหลังจากเกิดวิกฤตการเงินในสหรัฐฯ ในปี 2551 โดยหลายธนาคารกลางได้ลดอัตราดอกเบี้ยนโยบายลงจนเข้าใกล้ระดับร้อยละศูนย์ และกว่าสิบปีที่ผ่านมาธนาคารกลางหลายแห่งยังคงปล่อยให้อัตราดอกเบี้ยนโยบายอยู่ในระดับต่ำเพื่อกระตุ้นเศรษฐกิจ

ทั้งนี้ เมื่อไม่สามารถลดอัตราดอกเบี้ยนโยบายลงได้อีก ธนาคารกลางหลายแห่งได้หันมาดำเนินนโยบายการเงินแบบใหม่หรือที่เรียกว่า unconventional monetary policy ไม่ว่าจะเป็นการอัดฉีดปริมาณเงินเข้าสู่ระบบเศรษฐกิจผ่านการซื้อตราสารทางการเงินของสถาบันการเงิน (quantitative easing: QE) รวมถึงการใช้อัตราดอกเบี้ยติดลบ ซึ่งได้ดำเนินการแล้วในธนาคารกลางในยูโรโซน สวิตเซอร์แลนด์ เดนมาร์ก สวีเดน และญี่ปุ่น

ในทางปฏิบัติการดำเนินนโยบายอัตราดอกเบี้ยติดลบนั้น ธนาคารกลางจะคิดอัตราดอกเบี้ยกับธนาคารพาณิชย์ที่นำเงินฝากหรือเงินสำรองส่วนเกินมาฝากไว้กับธนาคารกลาง เพื่อเป็นการกระตุ้นให้ธนาคารพาณิชย์นำเงินดังกล่าวไปปล่อยเป็นสินเชื่อให้กับภาคธุรกิจและครัวเรือน

ที่ผ่านมา แม้อัตราดอกเบี้ยนโยบายจะติดลบ แต่อัตราดอกเบี้ยเงินฝากที่ประชาชนฝากที่ธนาคารพาณิชย์ไม่ได้ปรับลดลงจนอยู่ในระดับติดลบ เนื่องจากธนาคารพาณิชย์แบกรับภาระการจ่ายค่าฝากเงินให้กับธนาคารกลาง ส่วนหนึ่งเพราะธนาคารพาณิชย์ยังต้องการรักษาฐานเงินฝากของลูกค้าไว้ รวมทั้งอัตราดอกเบี้ยเงินฝากที่ติดลบอาจนำไปสู่การถอนเงินออกอย่างฉับพลันของผู้ฝากเงินจนอาจนำไปสู่การขาดสภาพคล่องของธนาคารพาณิชย์ได้ 

อย่างไรก็ดี ล่าสุดอัตราดอกเบี้ยนโยบายที่ติดลบเริ่มส่งผ่านมายังเงินฝากของประชาชนทั่วไป ภายหลังธนาคารพาณิชย์ในเดนมาร์กและสวิตเซอร์แลนด์ประกาศใช้อัตราดอกเบี้ยเงินฝากติดลบ โดยจะเริ่มใช้กับลูกค้าที่มีเงินฝากจำนวนมากก่อน ซึ่งหมายความว่าผู้ฝากจะต้องจ่ายเงินค่าธรรมเนียมในการฝากเงินให้กับธนาคาร นอกจากอัตราดอกเบี้ยเงินฝากที่ติดลบ ธนาคารพาณิชย์บางแห่งในเดนมาร์กเริ่มเสนอสินเชื่อเพื่อที่อยู่อาศัยที่คิดอัตราดอกเบี้ยติดลบเป็นครั้งแรก แต่หากรวมกับค่าธรรมเนียมการกู้แล้ว ผู้กู้ยังต้องจ่ายเงินคืนให้กับธนาคารในจำนวนที่มากกว่าเงินกู้เล็กน้อย ไม่ได้หมายความว่าผู้กู้จะได้เงินติดมือกลับไปจากการขอสินเชื่อเพื่อที่อยู่อาศัย

อัตราดอกเบี้ยที่ติดลบส่งผลบวก ผลเสียอะไรบ้าง?

ในภาพรวม อัตราดอกเบี้ยที่ติดลบมีส่วนช่วยกระตุ้นเศรษฐกิจผ่านต้นทุนการกู้ยืมของภาคเอกชนที่ลดลงเป็นสำคัญ ซึ่งเมื่อรวมกับ QE ที่ทำให้อัตราดอกเบี้ยในตลาดการเงินทั้งระยะสั้นและระยะยาวปรับลดลง ทำให้ต้นทุนการกู้ยืมของภาคธุรกิจปรับลดลงและช่วยให้ภาวะการเงินของประเทศอยู่ในระดับผ่อนคลาย

อย่างไรก็ดี อัตราดอกเบี้ยติดลบมีผลเสียเช่นกันหากเกิดขึ้นเป็นเวลานาน อาทิ (1) รายได้ของผู้ออมที่ลดลงจากอัตราดอกเบี้ยเงินฝากและผลตอบแทนจากการลงทุนระยะยาวในตลาดการเงินที่ลดลง ซึ่งอาจกระทบต่อการใช้ของครัวเรือนและผู้ที่อยู่ในวัยเกษียณ (2) ความเสี่ยงต่อเสถียรภาพระบบการเงินจากพฤติกรรมแสวงหาผลตอบแทนเพิ่มขึ้น (search for yields) และ (3) บทบาทของสถาบันการเงินในฐานะตัวกลางทางการเงินลดลง โดยภาคเอกชนอาจลดการพึ่งพาธนาคารในการเป็นตัวกลางทางการเงินและอาจหันไปพึ่งพาตัวกลางอื่น ๆ แทน ทำให้การส่งผลผ่านผลของการดำเนินนโยบายต่าง ๆ โดยเฉพาะนโยบายการเงินอาจมีข้อจำกัดมากขึ้น

จะเห็นได้ว่านโยบายอัตราดอกเบี้ยติดลบจะมีส่วนช่วยกระตุ้นเศรษฐกิจผ่านต้นทุนการกู้ยืมที่ลดลง อย่างไรก็ดี ธนาคารกลางที่พิจารณาใช้นโยบายดังกล่าวจำเป็นต้องคำนึงถึงประสิทธิภาพและต้นทุนที่อาจจะเกิดขึ้นเช่นกัน

Business Todayhttps://businesstoday.co
Supporting Thailand's business communities./ FB Page: Business Today Thai/ Social: Business Today Thai (สำหรับ Twitter, YouTube, Telegram)/ LINE: @Business today/ เว็บที่เกี่ยวข้อง: Thailand Today: www.thailandtoday.co/ FB: Thailantoday.co (English)/ Thailand Today News: www.thailandtoday.news/ FB: Thailandtoday.news (Mandarin Chinese)

Latest

นายกฯตั้ง ‘9 อรหันต์’ ติตตามแผน ฟื้นฟูการบินไทยภายใต้คำสั่งศาล

นายกฯเซ็นต์ตั้งกรรมการติดตามแก้ปัญหาการบินไทย "วิษณุ"นั่งประธาน พร้อม 8 กรรมการจากผู้บริหารคมนาคม - คลัง ดึง "อภิศักดิ์" อดีตขุนคลัง ช่วยกลั่นกรองแก้ปัญหา พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรี คำสั่งสำนักนายกรัฐมนตรี ที่ 145/2563 เรื่อง แต่งตั้งคณะกรรมการติตตามการดำเนินการแก้ไขปัญหา...

ติดตามข่าวสารอัพเดททันใจจาก Businesstoday ได้โดยกรอกอีเมลด้านล่าง

‘สมาคมรถมือสอง’ ค้านมาตรการเยียวยาอุตฯยานยนต์ของ สอท.

นายภิญโญ ธนวัชรภรณ์ นายกสมาคมผู้ประกอบการรถยนต์ใช้แล้ว เปิดเผยว่า สมาคมฯ ได้มีการจัดทำหนังสือเปิดผนึกถึง พชร อนันตศิลป์ อธิบดีกรมสรรพสามิต เพื่อขอเข้าปรึกษาหารือเกี่ยวกับผลกระทบในอุตสาหกรรมรถยนต์ใช้แล้ว (รถมือสอง) จากมาตรการสนับสนุนข้อร้องเรียนของกลุ่มอุตสาหกรรมยานยนต์ สภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย ทั้งนี้ ข้อหารือที่จะเกิดขึ้นในการเข้าพบ อธิบดีกรมสรรพสามิต คือ จากกรณีที่กลุ่มอุตสาหกรรมยานยนต์ สภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย (สอท.) ได้มีการยื่นหนังสือขอความช่วยเหลือต่อกรมสรรพสามิต โดยมีการนำเสนอให้ลดภาษีสรรพสามิตลง 50%, โครงการนำรถเก่าและรถใหม่โดยให้ภาครัฐสนับสนุนชดเชยราคารถเก่ามูลค่า 100,000...

ติดเชื้อโควิด-19 เพิ่ม 3 ราย ไม่มีผู้เสียชีวิต

ผู้ติดเชื้อโควิด-19 ติดเชื้อรายใหม่ 3 ราย รวมสะสม 3,045 ราย จากพื้นที่กักกันของรัฐ เดินทางกลับจากคูเวต และรัสเซีย ขณะที่ไม่มีผู้เสียชีวิต รักษาตัวอยู่โรงพยาบาล 59 ราย และมีผู้รักษาหายแล้วรวมสะสม 2,929 ราย

ออมสินปล่อยสินเชื่อโควิด-19 รายละ 10,000-50,000 บาท

ธนาคารออมสินเตรียมวงเงินปล่อยสินเชื่อใหม่ 40,000 ล้านบาท ดอกเบี้ยต่ำ ให้ผ่อนเบาๆ อาชีพอิสระกู้ได้ 10,000 บาท/ราย พนักงานประจำ 50,000 บาท/ราย นายชาติชาย พยุหนาวีชัย ผู้อำนวยการธนาคารออมสิน เปิดเผยว่า ธนาคารออมสินได้ดำเนินการตามนโยบายเร่งด่วนของรัฐบาลในการให้ความช่วยเหลือผู้ได้รับผลกระทบจากการแพร่ระบาดของโรคไวรัสโคโรนา (โควิด-19) ตามแนวทางที่กระทรวงการคลัง ได้กำหนดกรอบและแนวทางไว้ โดยได้ออกมาตรการดูแลเป็นการเร่งด่วนเพื่อช่วยเหลือผู้ได้รับผลกระทบทั้งทางตรงและทางอ้อม...

Related News

คลังจัด ‘สัญจร’ เดินสายทั่วประเทศ ติดตามผลเงินเยียวยา

รมว.คลัง ตั้ง 'ทีมเราไม่ทิ้งกัน' สำรวจเยียยวยาประชาชนทั่วประเทศ พร้อมจัด 'สัญจร'ต่างจังหวัด สำรวจความเดือดร้อนและผลกระทบจากโควิด-19 นายอุตตม สาวนายน รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง แถลงข่าวการดำเนินมาตรการดูแลและเยียวยาผลกระทบจากโควิด-19 ร่วมกับหน่วยงานภายใต้สังกัด และสถาบันการเงินเฉพาะกิจ (SFIs)โดยได้บูรณาการการทำงานร่วมกันในการดูแลเยียวยาประชาชนและภาคธุรกิจที่ได้รับผลกระทบทั้งทางตรงและทางอ้อมจากการแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา (โควิด-19)

CPF ขายหุ้นกู้ผ่าน 5 แบงก์ ดอกเบี้ย 3.00-4.00 %

บมจ.เจริญโภคภัณฑ์อาหาร หรือ “ซีพีเอฟ” (CPF) กำหนดอัตราดอกเบี้ยต่อปี สำหรับหุ้นกู้ อายุ 4 ปี ที่ 3.00% อายุ 7 ปี ที่ 3.40% อายุ 12 ปี ที่ 3.75% และอายุ 15 ปี ที่ 4.00% พร้อมเสนอขาย ระหว่างวันที่ 1-2 และ 4 มิถุนายนนี้ ผ่าน 5 สถาบันการเงิน กำหนดอัตราดอกเบี้ยสำหรับหุ้นกู้ดังกล่าว ดังนี้ หุ้นกู้อายุ 4 ปี...

ความขัดแย้ง ‘จีน-สหรัฐ’ กรณีฮ่องกงซ้ำเติมโควิด-19 กดดันหุ้นร่วงทั่วโลก

ตลาดหุ้นเอเชียร่วงตามวอลล์สตรีทในเช้าวันนี้ นักลงทุนกังวลความขัดแย้งระหว่างสหรัฐ-จีน จะส่งผลกระทบต่อข้อตกลงการค้าในเฟสแรกที่เริ่มใช้ในปีนี้ ซ้ำเติมผลกระทบจากโควิด-19 ตลาดล่วงหน้าในตลาดหุ้นเอเชียลดลง ฮั่งเส็งฟิวเจอร์ ลดลง 1.59% นิเกอิฟิวเจอร์ลดลงเล็กน้อย เช่นเดียวกับตลาดหุ้น S&P/ASX 200 ออสเตรเลีย  ตลาดหุ้นทั่วโลกลดลง หลังจากที่จีนเตรียมออกกฎหมายความมั่นคงใหม่ที่ใช้ในฮ่องกง ซึ่งประธานาธิบดีโดนัลด์...

แบงก์กรุงศรีลดดอกเบี้ยเงินกู้ 0.25-0.35% มีผล 21 พ.ค.

ธนาคารกรุงศรีอยุธยา ปรับลดอัตราดอกเบี้ย MLR, MOR และ MRR ลงอีก หลังจากที่ได้ปรับลดดอกเบี้ยเงินให้สินเชื่อไปแล้ว 3 ครั้ง ในวันที่ 8 กุมภาพันธ์ 24 มีนาคม และ 10 เมษายน 2563 นับตั้งแต่เกิดการแพร่ระบาดโควิด-19 การปรับลดอัตราดอกเบี้ยในครั้งนี้ส่งผลให้เงินให้สินเชื่อของกรุงศรีมีอัตราดอกเบี้ยดังต่อไปนี้ อัตราดอกเบี้ยเงินกู้ลูกค้ารายใหญ่ชั้นดี ประเภทเงินกู้แบบมีระยะเวลา (Minimum Loan...

ธนาคารกรุงเทพ ลดดอกเบี้ยเงินกู้ทั้ง 3 ประเภท เหลือต่ำสุด 5.25%

ธนาคารกรุงเทพ ประกาศลดอัตราดอกเบี้ยเงินกู้ทั้ง 3 ประเภท เหลือต่ำสุด 5.25% โดยเอ็มแอลอาร์ เหลือ 5.25% เอ็มโออาร์ เหลือ 5.875% และเอ็มอาร์อาร์ เหลือ 5.75% เพื่อสนับสนุนกลไกภาครัฐ และช่วยเหลือลูกค้าผู้ประกอบการและประชาชนลดต้นทุนทางการเงินรับมือโรคโควิด 19 โดยมีผลตั้งแต่วันที่ 21 พฤษภาคม พ.ศ. 2563 นายสุวรรณ แทนสถิตย์...