กับดัก GSP

Columnist กับดัก GSP

General System of Preference ที่รู้จักกันทั่วไปภายใต้ชื่อย่อ “GSP” คือดอกผลจากการประชุมสหประชาชาติว่าด้วยการค้าและการพัฒนา (United Nation Conference on Trade and Development-UNTAD) ณ กรุงนิวเดลี ประเทศอินเดีย เมื่อปี 2511 ซึ่งสะท้อนรูปธรรมออกมาในรูปลักษณ์ของการให้สิทธิประโยชน์พิเศษด้านภาษีศุลกากร โดยประเทศรวย หรือประเทศที่พัฒนาแล้ว หยิบยื่นแก่ประเทศยากจน หรือประเทศด้อยพัฒนา รวมทั้งประเทศกำลังพัฒนา เพื่อลดช่องว่างความเหลื่อมล้ำให้แคบลง 

สถานะการครองสิทธิ GSP ที่ประเทศยากจน หรือประเทศกำลังพัฒนา ได้รับจากประเทศร่ำรวย หรือประเทศพัฒนาแล้ว เป็นสถานะ”ชั่วคราว” ไม่มีความจีรังยั่งยืน โดยฝ่ายประเทศ”ผู้ให้” สามารถจะตัดสิทธิบางส่วน หรือทวงคืนสิทธิทั้งหมดได้ตลอดเวลา โดยไม่ผิดกติกาใดๆ

พูดกันให้ชัดๆแบบบ้านๆ…GSP คือสิทธิประโยชน์พิเศษด้านภาษีศุลกากร ที่ประเทศรวยหยิบยื่นให้ประเทศจนโดยเสน่หา 

เมื่อใดก็ตามที่ประเทศรวยยังเสน่หา ก็จะยังคงได้ครองสิทธิจีเอสพีไปเรื่อยๆ แต่ถ้าเมื่อใดที่ประเทศรวย หมดรักหมดเสน่หา หรือหวาดระแวงขึ้นมา โอกาสที่จะตัด GSP เพียงบางส่วน หรือทวงคืน GSP ทั้งหมดก็จะเกิดขึ้น

อย่างไรก็ตาม ที่ประชุม UNTAD ซึ่งแจ้งเกิด GSP ได้วางแนวทางเงื่อนไขการพิจารณาให้สิทธิ GSP ไว้เป็นหลักการทั่วไป 6 ประการคือ

            1.ประชากรต้องมีรายได้เฉลี่ยต่อหัวต่อปีไม่เกิน 12,735 บาท หรือประมาณ 390,000 บาท

            2.ต้องไม่สนับสนุนหรือเกี่ยวข้องกับการก่อการร้ายระหว่างประเทศ

            3.ต้องคุ้มครองทรัพย์สินทางปัญญาในระดับที่ดี

            4.ต้องคุ้มครองสิทธิแรงงานตามมาตรฐานสากล

            5.ต้องไม่มีปัญหาการใช้แรงงานเด็กหรือค้ามนุษย์

            6.ต้องปฏิบัติต่อกันอย่างเท่าเทียม

กรณีของประเทศไทย ซึ่งถูกผู้นำสหรัฐอเมริกาจรดปากกาลงนาม “หั่น” GSP 573 รายการไปเมื่อวันที่ 25 ตุลาคมที่ผ่านมา และกำหนดให้มีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 25 เมษายน 2563 เป็นต้นไป ได้อาศัยประเด็นคุ้มครองสิทธิแรงงานตามมาตรฐานสากล เป็นเหตุผลข้ออ้าง หลังจากที่ได้ส่งสัญญาณกดดันรัฐบาลไทยให้ปรับปรุงพัฒนายกระดับการคุ้มครองสิทธิแรงงานให้เป็นไปตามมาตรฐานสากลไปแล้วหลายระลอก แต่ขาดปฏิกิริยาตอบสนองที่สหรัฐอเมริกาพอใจ

แรงกดดันที่สหรัฐอเมริกามีต่อรัฐบาลไทยที่เข้มข้นที่สุดและชัดเจนอย่างที่สุดเกิดขึ้นเมื่อเดือนกันยายน ก่อนหน้าที่จะประกาศตัดสิทธิ GSP ของไทย 1 เดือน โดยผู้ช่วยผู้แทนการค้าสหรัฐอเมริกา เดินทางเข้ามายังประเทศไทย เพื่อบอกกล่าวให้แก้ไขกฎหมายแรงงาน เปิดทางให้แรงงานต่างด้าวสามารถจัดตั้งสหภาพแรงงานได้ โดยไม่แยแสว่าพฤติกรรมเยี่ยงนั้นเป็นการแทรกแซงกิจการภายในของประเทศไทย และล่วงละเมิดอธิปไตยประเทศไทย 

ทันทีที่ผู้นำสหรัฐอเมริกา ลงนามประกาศตัด GSP ประเทศไทย กระทรวงพาณิชย์ได้ประเมินผลกระทบแล้วสรุปว่า”กระทบการส่งออกโดยรวมเพียง 0.01%คิดเป็นมูลค่าประมาณ 1,300 ล้านดอลลาร์สหรัฐ หรือประมาณ 40,000 ล้านบาท”

สำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์การค้า กระทรวงพาณิชย์ ระบุว่าในบรรดา 573 รายการสินค้าที่ถูกสหรัฐอเมริกาตัดสิทธิGSP มีสถิติการใช้สิทธิเกิดขึ้นเมื่อปี 2561 เพียง 355 รายการ หรือคิดเป็น 62% ของจำนวนรายการที่ได้รับสิทธิ ยิ่งไปกว่านั้นในกรณีถูกตัดสิทธิ จะส่งผลให้สินค้าไทยที่เสียสิทธิ GSP มีภาระภาษีศุลกากรเพิ่มขึ้นโดยเฉลี่ย 4.5% เท่านั้น

นักวิชาการหลายท่าน คือปิติ ศรีแสงนาม-สุรชาติ บำรุงสุข-อัทธ์  พิศาลวานิช มองปรากฏการณ์ตัด GSP ของสหรัฐอเมริกาต่อประเทศไทยไปในทำนองเดียวกันในลักษณะ”หมาป่ากับลูกแกะ” แถมยังเชื่อสนิทใจว่าข้ออ้างเรื่องมาตรฐานแรงงาน เป็นเพียง”ฉากหน้า” ขณะที่ยังมีวาระซ่อนเร้นแอบแฝงอยู่ และจะค่อยๆถูกเปลือยออกมาในลำดับต่อไป 

ปริศนาวาระซ่อนเร้นที่สหรัฐอเมริกา มีแนวโน้มจะงัดมาเล่นงานประเทศไทยน่าจะหนีไม่พ้นที่จะวนเวียนป้อนเปี้ยนอยู่ใน 3 กรณีเหล่านี้

            1).กรณีประเทศไทยแบนการใช้ 3 สารพิษในการทำเกษตรกรรม 

            2).กรณีประเทศไทยกีดกันการนำเข้าเนื้อหมูและเครื่องในหมู

            3).กรณีประเทศไทยให้ความใกล้ชิดสนิทสนมในการคบค้ากับจีนอย่างออกนอกหน้า

ทั้ง 3 กรณีนี้ล้วนกระทบต่อผลประโยชน์กลุ่มทุนการเมือง ที่มีอิทธิพลอย่างสูงต่อการเคลื่อนไหวและตัดสินใจทางการเมืองบนเวทีการเมืองของสหรัฐอเมริกา

นับจากนี้จนถึงวันหย่อนบัตรเลือกตั้งประธานาธิบดีสหรัฐอเมริการอบใหม่ เหลือเวลาไม่ถึง 1 ปี อิทธิพลกลุ่มทุนการเมืองที่จะกดดันนักการเมืองในตลาดการเมืองสหรัฐอเมริกาให้กระทำการเพื่อผลประโยชน์จะยิ่งเข้มข้นมากขึ้น

ความท้าทายกรณีสหรัฐอเมริกาคือรัฐบาลไทย จะพาประเทศไทยหลุดพ้นจากกับดักผลประโยชน์สหรัฐอเมริกาไปยังไง ?

ศักดิ์ชัย พฤฒิภัค
สื่อมวลชนอิสระ อดีตบรรณาธิการบริหารสถานีโทรทัศน์ TNN
Advertisement

ติดตามข่าวสารอัพเดททันใจจาก Businesstoday ได้โดยกรอกอีเมลด้านล่าง

- Advertisment -
รับข่าวสารจาก Business Today

ไม่พลาดข่าวสารแวดวงธุรกิจ เราอัพเดตข่าว บทความ และเรื่องน่าสนใจ สดใหม่ทุกวัน คุณสามารถรับข่าวสารจากเราได้ง่ายๆ โดยกรอก

ชื่อ นามสกุล และอีเมล

ได้เลยครับ